17-18.YÜZYILLARDA AVRUPA
ABD'NİN KURULMASI
XVII. ve XVIII. YÜZYILLARDA AVRUPA VE OSMANLILAR
- XVII. yüzyıl başlarında Avrupa, siyasi ve dini olaylar nedeniyle parçalanmış bir durumdaydı. Mezhep savaşlarının sona ermesiyle Avrupa'da siyasi gelişmeler başladı. Avusturya, Rusya, Prusya ve İngiltere güçlendi.
- Protestan Hollanda Katolik İspanya egemenliğine karşı savaşarak bağımsızlığını kazandı (1566 -1699)
- Almanya'da, imparator II. Ferdinand, Protestanlığı ortadan kaldırmak isteyince diğer Avrupa devletleri buna karşı koydu ve 30 yıl savaşları çıktı (1618 -1648). Bir tür Fransız-Alman savaşına dönüşen savaşlar sonucunda Almanya, prensliklere siyasal ve dinsel özgürlükleri tanımak zorunda kaldı (Vestfalya Antlaşması -1648 ile)
- İngiltere’de 1648 ve 1688 ihtilalleri sonucu parlamento İngiliz insan Hakları Bildirisini kabul etti. Bunun sonucu parlamento yönetimi İngiltere'ye kesin olarak yerleşti
UYARI: Dünyada ilk insan hakları bildirisi İngiltere’de ortaya çıktı.
- XVII. Yüzyıl Fransa’nın en parlak dönemi oldu.
- Bu dönemde Osmanlı'nın Batı'daki en önemli rakibi Avusturya olmuştur. Öncelikle Macaristan'ı ele geçirmek ve sonra Balkanlar'da ilerlemeye devam etmek niyetindeki Avusturya'nın çıkarları bu bölgeyi yüzyıllardır yöneten Osmanlıların politikalarıyla çakışmıştır. Ancak henüz Avusturya Osmanlı'yla tek başına başa çıkacak durumda değildir. Bu yüzden diğer batılı devletlerle ittifaklar kurmanın yollarını aramıştır. Lehistan, Venedik ve Rusya gibi devletlerle ortaklıklar kurmuştur.
Doğu'da Yavuz döneminde hız kazanan Osmanlı ilerlemesini durduran devlet İran olmuştur. Deniz yoluyla Hindistan'a ulaşamayan Osmanlılar karadan da İran'a takılarak doğuda durmak zorunda kaldılar. Bu anlamda 17. Yüzyılda Osmanlı ilerlemesi son derece yavaşladı.
18. Yüzyılın Osmanlı açısından en ilginç yönü, hiç şüphesiz Osmanlı'nın Batı karşısındaki mağrur tavrını kaybetmiş olmasıdır. Bir taraftan teker teker elinden giden topraklarını korumaya çalışan Osmanlılar, diğer taraftan Batı'nın üstünlüğünü kabul edip, onu örnek alarak yeniden dirilme çabasına girmişlerdir.
Balkanlar'da Kanuni döneminden itibaren Avusturya ile sürekli mücadele halinde olan Osmanlılar, buradaki üstünlüklerini hızla yitirdiler. Bunda 18. Yüzyılda ortaya çıkan yeni bir rakibin, Karadeniz'e inmeye çalışan Rusya'nın da payı olmuştur. Aslında 18. Yüzyıl, İran'la yapılan birkaç küçük çatışma sayılmazsa, daha çok Avusturya ve Rusya ile mücadele içerisinde geçmiştir. Savaşacak gücü olmadığını fark eden Osmanlılar (en azından Avusturya-Rusya ittifakına karşı), bu dönemde barışa dayalı bir politika izlemeye çalışmışsa da, Avusturya ve Rusya da durumun farkındadır ve fırsatı kaçırmak istememektedirler.
Batıyı örnek alma düşüncesi ise, plansız bir şekilde yürütülen ıslahat çalışmalarından ibaret kalmış ve yetersiz kalan girişimler sonucunda pek hayata geçirilememiştir. Bu dönemde her açıdan Batı'nın üstünlüğü kabul edilse de askeri alanlar dışında hemen hiçbir alanda Batılılaşma yönünde girişimler olmamıştır.
Osmanlılar karşısında artık coğrafi keşifler sonucu elde ettikleri sömürgeler sayesinde zenginleşmiş, yaptıkları teknolojik buluşlarla güçlenmiş, modern ve düzenli ordulara sahip bir Avrupa vardır. Osmanlı'nın ekonomik ve askeri yapısı ise birkaç küçük adın dışında hala yerinde saymaktadır: Tarıma dayalı, durağan ve artık değer üretmeyen, faydasız bir ekonomi; düzensiz, eskimiş bir teknolojiye sahip etkisiz bir ordu. Yani Ürettiği malın bir kısmıyla karnını doyurup, geri kalanını devlete veren bir köylü; halktan aldığı bu vergiyle varolan düzeni değişmeden korumaya çalışana bir devlet. İşte 18 yüzyıl biterken Osmanlı devleti…
yukarı
ABD'NİN KURULMASI
Amerika Kıtası'nın keşfinden sonra Avrupa devletleri bu kıtayı işgale başladılar
Bu yüzyılda temelde Fransız ve İngiliz savaşlarına dönüşen 7 yıl savaşları (1756 -1763) sonucunda İngiltere ve Fransa arasında Paris Antlaşması düzenlendi. Bu antlaşma ile Fransa, Amerika ve Hindistan'daki sömürgelerini İngiltere'ye bıraktı. Buna rağmen İngiltere’nin maliyesi bozuldu. İngiliz Hükümeti mali durumunu düzeltmek için bütün sömürgelerle birlikte Amerika'daki 13 koloniye de yeni vergiler koydu. 13 sömürge 1. Filadelfiya Kongresi'nde İngilizlere karşı koymaya karar verdi. Bu Amerika Birleşik Devletleri'nin bağımsızlığı yolunda ilk adımdı. Nitekim II. Filadelfiya Kongresi'nde bağımsızlık ve insan Hakları Bildirisi ilan edildi (1776). İngilizler, Kuzey Amerika'yı sömürge haline getirdiler. İngiltere’nin vergileri arttırması üzerine,ayaklanmalar başladı (1775). Savaşlar yedi yıl sürdü. 1783 yılında Amerikan - İngiliz Savaşı Versay Antlaşması ile sona erdi. Versay Antlaşması ile İngiltere, 13 Birleşik Amerika Devleti'nin bağımsızlığını tanımak zorunda kaldı(1783). 1787'de günümüzde halen yürürlükte olan ABD Anayasası kabul edildi. 1789'dan itibaren yeni anayasa uygulamaya kondu. ilk cumhurbaşkanlığına da bağımsızlık savaşı önderlerinden General George Washington (Corc Vaşington) seçildi. Böylece ABD oluştu.
UYARI: ABD bağımsızlık savaşı dünyada sömürgeciliğe karşı verilen ilk bağımsızlık savaşıdır.
YUKARI
kaynaklardan yararlanalım :
* Siyasal Tarih, Oral sander,cilt:1
* Feodal Toplumdan 20.Yüzyıla, L. Huberman
* Dünya tarihi, Julian Barnes
* Akdeniz ve Akdeniz Dünyası, Fernand Braudel
* Dünya Tarihi, W. McNeil